W dniu 17 listopada 2025 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał komunikat dotyczący tzw. spraw „rule of law” przeciwko Polsce. Trybunał poinformował o dalszym – już kolejnym – przedłużeniu zawieszenia rozpoznawania spraw związanych z kryzysem praworządności oraz wadliwą procedurą powoływania sędziów przy udziale tzw. „neo-KRS”.
Zgodnie z komunikatem, rozpoznawanie spraw tego rodzaju zostało odroczone do 23 listopada 2026 r.
Dlaczego ETPC wstrzymuje sprawy?
Decyzja ta pozostaje w bezpośrednim związku z tzw. wyrokiem pilotażowym w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce (2023). W tamtym orzeczeniu Trybunał stwierdził, że problem w Polsce ma charakter systemowy – dotyczy wadliwej procedury powoływania sędziów przy udziale przekształconej Krajowej Rady Sądownictwa, co wpływa na niezależność sądów jako takich.
Trybunał wskazał, że źródłem naruszeń jest „wadliwa procedura powołań sędziowskich” oraz powiązane z nią problemy ustawowe i praktyczne, które w sposób trwały oddziałują na niezależność sądownictwa .
W związku z tym ETPC zastosował mechanizm wyroku pilotażowego i dał Polsce czas na wprowadzenie środków generalnych (legislacyjnych i systemowych). Rozpoznawanie podobnych spraw zostało zawieszone do czasu wdrożenia reform.
Co zmieniło się teraz?
W listopadzie 2024 r. Trybunał przedłużył zawieszenie o rok. Obecnie – po wniosku Rządu RP z 10 października 2025 r. – zdecydował o kolejnym przedłużeniu, tym razem do listopada 2026 r. Trybunał wskazał, że Rząd przedstawił informacje o przygotowywanych rozwiązaniach legislacyjnych, w tym o projekcie ustawy mającej uregulować skutki uchwał KRS z lat 2018–2025. Jednocześnie ETPC wyraźnie podkreślił, że nadal będzie rozpoznawał sprawy, które dotyczą innych aspektów niezależności sądownictwa, a nie wyłącznie problemu „neo-KRS” .
Co to oznacza dla skarżących?
Sprawy pozostają zawieszone – ale nie umorzone
Jeżeli skarga dotyczyła zarzutu braku „sądu ustanowionego ustawą” (art. 6 ust. 1 EKPC) z powodu udziału sędziego powołanego przy udziale neo-KRS, należy liczyć się z dalszym oczekiwaniem na rozpoznanie. To nie jest odmowa ani oddalenie skargi. To zawieszenie jej rozpoznawania w oczekiwaniu na działania państwa.
Czy warto nadal składać skargi?
Tak – w określonych sytuacjach. Po pierwsze, zawieszenie nie oznacza, że problem przestał istnieć. Po drugie, ETPC nadal przyjmuje nowe skargi i bada ich dopuszczalność. Po trzecie, nie każda sprawa dotycząca sędziego powołanego przy udziale neo-KRS jest automatycznie objęta zawieszeniem – znaczenie ma kontekst procesowy i konstrukcja zarzutów. Kluczowe jest jednak właściwe sformułowanie skargi i jej strategiczne przygotowanie.
Podsumowanie
Przedłużenie zawieszenia spraw „neo-KRS” do listopada 2026 r. oznacza dalsze oczekiwanie dla ponad tysiąca skarżących. Nie jest to jednak zakończenie drogi do Strasburga. Sytuacja jest dynamiczna, a kierunek rozwoju zależy zarówno od działań ustawodawczych w Polsce, jak i od oceny tych działań przez Trybunał.
Jeżeli mają Państwo wątpliwości, czy Państwa sprawa podlega zawieszeniu, czy warto wnosić skargę, albo jak zmodyfikować strategię procesową – Kancelaria pozostaje do dyspozycji.
Specjalizujemy się w prowadzeniu spraw przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka i na bieżąco monitorujemy rozwój sytuacji w sprawach dotyczących kryzysu praworządności.
Zapraszamy do kontaktu.
👉 Pełna treść komunikatu Trybunału
